คู่มือรูปให้กระทำ (Causative) และรูปถูกบังคับ (Causative-Passive): ผันง่าย ใช้ถูกสไตล์ YUI & YUTO

ทำไมไวยากรณ์รูปให้กระทำและถูกบังคับถึงยากสำหรับคนไทย?

ในภาษาไทย เมื่อเราต้องการบอกว่า "สั่งให้ใครทำ" หรือ "ถูกบังคับให้ทำ" เราเพียงแค่เติมคำว่า "ให้..." หรือ "โดนบังคับให้..." ไว้หน้าคำกริยาเดิม เช่น "ครูให้ฉันทำเวร" หรือ "ฉันโดนแม่บังคับให้อ่านหนังสือ" ตัวกริยาหลักอย่างคำว่า "ทำ" หรือ "อ่าน" ไม่มีการเปลี่ยนแปลงรูปใดๆ ทั้งสิ้น

แต่ในภาษาญี่ปุ่น ระบบของภาษาทำงานผ่าน "การผันคำกริยาที่ท้ายประโยค" คำกริยาจะถูกยืดพยางค์ออกไปจนยาวและซับซ้อน เช่น จากคำกริยาธรรมดาอย่าง 書きます (kakimasu - เขียน) จะกลายเป็นรูปให้เขียน 書かせます (kakasemasu) และยาวขึ้นไปอีกเมื่อเป็นรูปถูกบังคับให้เขียน 書かせられます (kakaseraremasu) หรือรูปสั้น 書かされます (kakasaremasu) นอกจากเรื่องการผันที่ท้าทายแล้ว กฎการเลือกคำช่วยเพื่อชี้ประธานและผู้รับผลยังมีความหยุมหยิมจนทำให้เกิดข้อผิดพลาดในการสอบบ่อยครั้ง

ส่วนที่ 1: เจาะลึกรูปให้กระทำ (使役形 - Causative Form)

รูปให้กระทำในภาษาญี่ปุ่น (Causative Form) สื่อถึงสถานการณ์ที่ประธาน "สั่งการ อนุญาต หรือปล่อยให้" บุคคลอื่นทำกิจกรรมใดกิจกรรมหนึ่ง โครงสร้างประโยคจะผันกริยาไปอยู่ในรูป ~aseru / ~saseru (~させます)

วิธีการผันคำกริยารูปให้กระทำ (Causative):

• คำกริยากลุ่มที่ 1 (กริยาเสียง i หน้า Masu):
  เปลี่ยนเสียง i เป็นเสียง a แล้วเติม せてます (setemasu) / せます (semasu)
  • 買います (ka-i-masu) → 買わせます (kawashemasu) *ระวังตัว w
  • 行きます (i-ki-masu) → 行かせます (ikasemasu)
  • 待ちます (ma-chi-masu) → 待たせます (matasemasu)
• คำกริยากลุ่มที่ 2 (กริยาเสียง e หน้า Masu หรือกริยาพิเศษบางคำ):
  ตัด ます (masu) ออกแล้วเติม させます (sasemasu)
  • 食べます (tabemasu) → 食べさせます (tabesasemasu)
  • 見ます (mimasu) → 見させます (misasemasu)
• คำกริยากลุ่มที่ 3 (กริยาพิเศษ):
  ผันตามกฎเฉพาะตัวดังนี้:
  • します (shimasu - ทำ) → させます (sasemasu)
  • 来ます (kimasu - มา) → 来させます (kosase-masu) *ระวังการเปลี่ยนเสียงอ่านตัวคันจิเป็น Ko

กฎการเลือกใช้คำช่วยในรูปให้กระทำ (Causative):

นี่คือจุดปราบเซียนในการออกข้อสอบและใช้งานจริง การเลือกคำช่วยชี้ผู้กระทำตัวจริงในประโยค ขึ้นอยู่กับว่ากริยานั้นเป็น "อกรรมกริยา" (Intransitive Verb) หรือ "สกรรมกริยา" (Transitive Verb):

ส่วนที่ 2: เจาะลึกรูปถูกบังคับให้กระทำ (使役受身形 - Causative-Passive Form)

รูปถูกบังคับให้กระทำ (Causative-Passive Form) เป็นการผสมผสานระว่าง รูป使役 (ให้ทำ) + รูป受身 (ถูกทำ) มีความหมายในเชิงจิตวิทยาว่า "ประธานของประโยคโดนสั่ง/โดนสถานการณ์บังคับให้ต้องทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง ทั้งๆ ที่ใจจริงไม่ได้อยากทำเลย (เกิดความรู้สึกอึดอัด ลำบากใจ)"

วิธีการผันคำกริยารูปถูกบังคับให้กระทำ (Causative-Passive):

• คำกริยากลุ่มที่ 1 (กริยาเสียง i หน้า Masu):
  เปลี่ยนเสียง i เป็นเสียง a แล้วเติม せられます (seraremasu) หรือใช้รูปย่อที่นิยมใช้มากกว่าคือเติม されます (saremasu)
  • 書きます (kakimasu) → 書かせられます (kakaseraremasu) / 書かされます (kakasaremasu)
  • 飲みます (nomimasu) → 飲ませられます (nomaseraremasu) / 飲まされます (nomasaremasu)
  *ข้อยกเว้น: กริยากลุ่ม 1 ที่ลงท้ายด้วย し (shi) หน้า Masu เช่น 話します จะไม่ผันเป็นรูปย่อ されます เพื่อป้องกันความสับสน ให้ใช้รูปเต็มเท่านั้น (話させられます)
• คำกริยากลุ่มที่ 2:
  ตัด ます (masu) ออกแล้วเติม させられます (saseraremasu)
  • 覚えます (oboemasu - จำ) → 覚えさせられます (oboesaseraremasu)
  • 調べます (shirabemasu - ตรวจสอบ) → 調べさせられます (shirabesaserarerumasu)
• คำกริยากลุ่มที่ 3:
  • します (shimasu) → させられます (saseraremasu)
  • 来ます (kimasu) → 来させられます (kosaseraremasu)

เปรียบเทียบโครงสร้างการใช้คำช่วยของสองรูปประโยค

ลองดูตัวอย่างการเปลี่ยนรูปประโยคจากกริยาธรรมดา ไปสู่รูปให้กระทำ และรูปถูกบังคับเพื่อให้มองเห็นภาพการสลับตำแหน่งของคำช่วยได้อย่างชัดเจน:

แบบฝึกหัดทดสอบความเข้าใจรูป Causative และ Causative-Passive

ลองเลือกรูปกริยาและคำช่วยที่ถูกต้องเติมลงในช่องว่าง เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการสอบจริง

เฉลยและคำอธิบายอย่างละเอียด:

1. ข้อ 1 ตอบ: ① に (ni)
   • คำอธิบาย: ประโยคลงท้ายด้วยกริยารูปถูกบังคับ 練習させられました (ถูกบังคับให้ซ้อม) ในโครงสร้างรูปถูกบังคับ บุคคลผู้มีอำนาจสั่งการหรือบังคับประธานจะชี้ด้วยคำช่วย に (ni) เสมอ
   • ประโยคเต็ม: 子供の時、私は母に毎日ピアノを練習させられました。(ตอนเด็กๆ ฉันถูกแม่บังคับให้ซ้อมเปียโนทุกวัน)
2. ข้อ 2 ตอบ: ① 話させました (hanasasemashita)
   • คำอธิบาย: บริบทคืออาจารย์ผู้มีอำนาจ สั่งการให้นักเรียน (学生に) พูดภาษาอังกฤษ ซึ่งเป็นรูปให้กระทำ (Causative) กริยา 話します (พูด) เป็นสกรรมกริยา (คู่กับคำช่วย を ชี้ภาษาอังกฤษ) ดังนั้นเมื่อผันเป็นรูป Causative จึงได้เป็น 話させました
   • ประโยคเต็ม: 先生は授業中、学生に英語を話させました。(อาจารย์สั่งให้นักเรียนพูดภาษาอังกฤษในเวลาเรียน)
3. ข้อ 3 ตอบ: ③ 飲まされました (nomasaremashita)
   • คำอธิบาย: ประโยคเกริ่นว่า "เมื่อวานเจ็บท้อง" (ความรู้สึกด้านลบ) แต่สุดท้ายก็กินเบียร์เพราะประธาน (ผู้พูด) โดนประธานบริษัทบังคับให้ดื่ม จึงต้องใช้รูปถูกบังคับให้กระทำ 飲まされました (หรือ 飲ませられました) แสดงความจำยอม
   • ประโยคเต็ม: 昨日、お腹が痛かったですが、社長にビールを飲まされました。(เมื่อวานเจ็บท้องอยู่แท้ๆ แต่ดันถูกประธานบริษัทบังคับให้ดื่มเบียร์)
4. ข้อ 4 ตอบ: ① を (wo / o)
   • คำอธิบาย: กริยาท้ายประโยคคือ 行かせました (ให้ไป) ซึ่งผันมาจาก 行きます (ไป) ที่เป็น อกรรมกริยา (Intransitive Verb ไม่ต้องการกรรม) ตามกฎของรูป Causative บุคคลที่โดนสั่งให้ทำกิจกรรมประเภทอกรรมกริยาจะต้องถูกชี้ด้วยคำช่วย を (wo)
   • ประโยคเต็ม: 私は弟を買い物に行かせました。(ฉันใช้ให้ / สั่งให้น้องชายไปซื้อของ)
5. ข้อ 5 ตอบ: ② 食べさせられて (tabesaserarete)
   • คำอธิบาย: ต้นประโยคบอกว่า "เพราะฉันอ้วน" (太っていますから) จึงโดนภรรยาบังคับให้ทานผักเยอะๆ (ประโยคแสดงความจำยอมและอึดอัดใจ) จึงต้องผันคำว่า 食べます เป็นรูปถูกบังคับเชื่อมประโยคแบบกำลังดำเนินอยู่ด้วยรูป Te-form กลายเป็น 食べさせられて います
   • ประโยคเต็ม: 太っていますから、妻に野菜をたくさん食べさせられています。(เพราะว่าอ้วน ช่วงนี้ก็เลยถูกภรรยาบังคับให้ทานผักเยอะๆ อยู่ครับ)

เทคนิคสะกดคำยาวๆ ผ่านแป้นพิมพ์ของ JP Typing Master

สิ่งท้าทายที่สุดคือการเปลี่ยนรูปสะกดตอนผันจากรูปให้ทำไปสู่รูปถูกบังคับ เช่น shaserareru ตัวอักษรเหล่านี้มีความยาวมาก หากคุณพิมพ์โดยไม่มี Muscle Memory นิ้วของคุณมักจะกดตกหล่นตัว 'a' หรือ 'r' เสมอ วิธีเอาชนะคือการพยายามสะกดอย่างช้าๆ ในช่วงแรก เพื่อให้ปลายนิ้วจำลำดับการเชื่อมต่อของพยัญชนะ จากนั้นจึงค่อยๆ เร่งความเร็ว เมื่อคุณสะกดประโยคเหล่านั้นได้คล่องบนหน้าจอแล้ว การจำการสะกดไปเขียนตอบในข้อสอบระดับ N4 หรือ N3 ก็จะกลายเป็นเรื่องง่ายโดยออโต้!